مرتضى مطهري
277
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
است بايد مانند جبان رفتار كند . اين حديث ناظر به جايى كه جان زن يا مال زن در معرض خطر قرار گيرد نيست . جايى كه عفاف و عصمت زن در معرض خطر واقع شود جاى شجاعت نيست ، جاى احتياط است . شجاعت به معنى اهميت ندادن و فدا كردن عفاف ، بى معنى است : شجاعت يعنى قوّت قلب و باك نداشتن از عوارض خطر . آدم شجاع در ميدان جنگ نسبت به عوارض خطر يعنى كشته شدن ، مجروح شدن ، جدا شدن عضو بىباك است و به آن اهميت نمىدهد . از اينجا معلوم مىشود كه در مورد عصمت و عفاف ، شجاعت بىمعنى است چه رسد به تهوّر . زن نبايد نسبت به گوهر عفاف بىاعتنا باشد . عليهذا زن در عين اينكه بايد و لازم است شجاع و قوىّ القلب باشد و از خطرات جانى بيم نداشته باشد ، مانند زينب از جلال و ابّهت ابن زيادها و يزيدها باك نداشته باشد ، بايد از لحاظ در مخاطره واقع شدن عفافش محتاط باشد و جبانانه عمل كند . زن امانتدار اجتماع است از نظر عفاف ، و شجاعت در به خطر انداختن امانت بىمعنى است . دفاع از حقيقت و هم دفاع از حقوق ، وظيفهء مشترك زن و مرد است : يكى از خصايص اخلاقى مشترك زن و مرد كه لزوماً بايد تذكر داده شود خُلق دفاع از حق است ، هم به معنى دفاع از حقيقت كه قرآن كريم تحت عنوان امر به معروف و نهى از منكر ذكر كرده است : * ( المؤمنون و المؤمنات بعضهم اولياء بعض يأمرون بالمعروف و ينهون عن المنكر . . . ) * و هم به معنى دفاع از حقوق اجتماعى و ترك انظلام . مىدانيم در اسلام انظلام ممنوع است و استيفاى حقوق در مقابل متجاوز ، واجب : * ( لايحب الله الجهر بالسوء من القول الَّا من ظلم . . . الَّا الذين امنوا وعملوا الصالحات و ذكروا الله كثيراً و انتصروا من بعد ما ظلموا . . . لايمنع الضيم الذليل و لايدرك الحق الَّا بالجد . ) * اين خلق و خوى از مختصات مردان نيست ، زيرا : اولًا : لسان ادلَّه اعم است ، ثانياً عقلًا انظلام زشت است و براى دو جنس زشت است ، و ثالثاً سندهاى زندهء اسلامى حكايت مىكند كه زنان قديسهء اسلامى اينچنين بودند . احقاق صديقهء طاهره ، فاطمهء كبرى عليهاالسلام و خطابه هاى آتشين زينب سلام الله عليها دليل